Voorstelling ‘Bets van Lohuizen – dagboek van een verzetsvrouw’ Grote Kerk Epe

EPE-Bets van Lohuizen is, bijna tachtig jaar na de bevrijding, nog altijd e´e´n van de bekendste Eper verzetsmensen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Dat komt onder meer vanwege haar indrukwekkende dagboek waarin ze het dagelijks leven tijdens de Duitse bezetting beschreef. Schrijver Willem Veldkamp en componist Lowell Dykstra, beiden woonachtig in Epe, hebben een voorstelling over haar gemaakt. Dit stuk wordt donderdag 24 april uitgevoerd in de Grote Kerk in Epe. Kaarten zijn vanaf nu te reserveren. 

De twee makers vertellen. “Het wordt een klassiek muziekstuk (uitgevoerd door fagottist Peter Linschoten, violist Carolina Woltjer, trompettist Milan van Munster, contrabassist Nanja Bijlsma, cellist Anne Magda de Geus en harpist Marianne Smit, red.) waarbij de combinatie wordt gelegd met passages uit haar dagboek en foto’s uit de oorlog. Daarnaast heeft deze voorstelling een verteller. Die verhaalt over wat er in Epe zoal speelde tijdens de oorlog. Een vrouwenstem leest fragmenten uit het dagboek voor.”

Het dagboek van Elisabeth van Lohuizen (door vrienden en familie Bets genoemd) heeft de afgelopen jaren al vaker aandacht gehad. Zo gebruikte historicus Willem Veldkamp het dagboek in zijn regionale oorlogsboeken ‘Verzet in Epe’ en ‘Zoo Menschonteerend’ (dat over het lot van Joodse Epenaren gaat). Ook is Bets’ dagboek een aantal jaren geleden besproken in de New York Times en was dat dagboek onderdeel van de Amerikaanse uitgave ‘The Dairy Keepers’ van auteur Nina Siegal. “Ook wij vinden het van belang dat er aandacht is voor het indrukwekkende dagboek van Bets en haar menslievende verzetswerk.” Epenaar Dykstra (afgestudeerd componist aan het conservatorium) was eind 2023 op zoek naar een onderwerp met regionale betekenis om een muziekstuk over te maken. “Via de historische vereniging Ampt Epe kwam ik bij Willem terecht. Toen Willem me vertelde over Bets’ dagboek en haar verzetswerk, was ik meteen verkocht.” Sindsdien kwamen de twee Epenaren vaak bij elkaar. Naast ‘bijzondere ontmoetingen’ leverde dit bovenal inspiratie op. Net als Veldkamp ging Dykstra de ruim negenhonderd pagina’s dagboek doorlezen. “Dat leverde mij meteen inspiratie op.” Willem schreef de verhaallijn en selecteerde bijzondere tekstpassages en Lowell’s muziek reageerde daar vervolgens weer op. De muziekfragmenten variëren in sfeer van beklemmend, donker, onheilspellend tot toch ook lieflijk. “Precies zoals de gebeurtenissen die Bets beschreef.” De uiteindelijke voorstelling duurt 1,5 uur en bestaat uit veertig (!) kortere en wat langere muziekstukken. Willem en Lowell benadrukken nog even hoe bijzonder deze Eper verzetsheld was. “Als je haar dagboek leest, dan blijkt heel duidelijk dat dit een vrouw was die zich heel goed liet informeren. Over allerlei onderwerpen had ze een duidelijke mening. Daarnaast was ze actief lid van een verzetsgroep (genaamd Het Driemanschap, red.) waarmee ze onder andere vele Joodse onderduikers hielp. Heel vaak denk je ook: zou ik ook zo moedig zijn geweest? Ze had compassie voor de medemens. Dit is een verhaal dat anno 2025 ook nog prachtig is om te vertellen.” Gratis kaarten voor de voorstelling op 24 april zijn nu al te reserveren via www.cpepe.nl. Je betaalt alleen reserveringskosten. Tekst en foto: Dennis Dekker.