Streekarchivaris Gerrit Kouwenhoven stopt na veertig jaar

EPE/HATTEM/HEERDE- Deze week bereikt Gerrit Kouwenhoven zijn pensioengerechtigde leeftijd. Om precies te zijn op 6 april. Toch wil de welbekende streekarchivaris van het Streekarchief van de gemeentes Epe, Heerde en Hattem nog een paar weken door werken. “Ik stop op 1 mei. Dan heb ik deze functie exact veertig jaar mogen vervullen.”

De liefde voor geschiedenis zat er bij Gerrit al vroeg in. Zo merkte hij in de derde klas van de lagere school al dat hij ‘geschiedenis véél leuker vond dan rekenen en taal’. In de vijfde klas van het VWO schreef hij zijn scriptie over zijn woonplaats Asperen in het gemeentearchief in Gorkum. “Ik zat daar op school en liep door de Molenstraat. Ik zag de deur van het archief openstaan. Dat gebeurde nooit, maar er was die dag toevallig een tentoonstelling. Ik ben naar binnen gegaan en mijn grote passie is begonnen.”

Na zijn diploma volgde hij de Rijksarchiefschool in Utrecht. Een opleiding die voornamelijk uit praktijkdagen bestond. “Ik ben die vier dagen gaan werken bij het gemeentearchief van Gorkum en heb mijn eerste kennis en ervaring (zoals oud schrift lezen) geleerd van meneer Busch. Hij leeft nog altijd. Ik heb hem zelfs uitgenodigd op mijn afscheidsfeest dat eind april gehouden wordt. Ik hoop dat hij daar ook aanwezig is.”

Na zijn opleiding werkt Gerrit eerst zeven jaar bij het Gemeentearchief van Amsterdam. Op 1 mei 1983 kwam hij bij het Streekarchief op de Noord Veluwe terecht. Het beroep was geen moment saai. Hij leerde elke dag wel wat en gaf graag kennis door. Dat kon ‘grote kennis’ zijn, bijvoorbeeld wanneer er iemand uit één van de drie gemeentes een moeilijke geschiedkundige vraag stelde. “Ik krijg vaak verzoeken of mensen hier geschiedkundig onderzoek mogen doen. Dat is geen probleem.” Maar soms zijn het ook kleine dingetjes waar Gerrit zich mee bezig houdt. Kleine dingetjes, met grote waarde, zo weet hij. Zoals de aanvraag van een documentje uit de burgerlijke stand bijvoorbeeld. Maar dat kan ook een persoonlijke geste zijn. “Wanneer ik iets lees in de krant over een bepaald onderwerp en ik weet dat één van mijn collega’s daar meer dan gemiddelde interesse voor heeft, dan maak ik een kopietje voor hen. Vanochtend nog, stond er een stuk in Trouw over Indonesië. Daar heb ik voor twee collega’s een printje van gemaakt. Kleine moeite, groot plezier.”

Wat vele inwoners van Epe, Heerde en Hattem nog altijd niet weten: je kunt via de site streekarchiefepe.nl heerlijk grasduinen over diverse onderwerpen. “En heb je daar vervolgens een vraag over, dan ben je van harte welkom om over dat onderwerp gratis extra informatie of bijlages te ontvangen. Het Streekarchief, dat zich sinds 2009 naast het Eper gemeentehuis bevindt, is door iedereen te bezoeken.” Gerrit werkt niet alleen. “Dat zou niet kunnen. Ik heb gelukkig assistentie van een stel vrijwilligers die hier helpen met digitaliseren, sorteren et cetera. Als streekarchivaris loop je altijd achter. Daar moet je mee leren leven. Dan zijn dergelijke extra handen ontzettend welkom.”

Naast de vele rijen informatie over verleende vergunningen, over het bevolkingsregister zijn er talloze particuliere foto’s over de gemeentes in het Streekarchief te vinden. Ook diverse jaargangen dagkranten en andere media zoals ons eigen Nieuwsblad Schaapskooi zijn er door te bladeren. Maar geschiedkundige ‘topstukken’ zijn er natuurlijk ook. Bijvoorbeeld dat boekje uit 1524 (!) dat de Hattemse Latijnse leraar Johannes de Koster ooit volkrabbelde met persoonlijke anekdotes. Er in staat onder andere een eigen geschreven Gregoriaanse compositie die gebaseerd is op passages uit het Bijbelse boek Hooglied. “Mooi detail? In 2009 is die compositie van De Koster uitgevoerd in de Andreaskerk in Hattem. Door de zogeheten Andreascantorij, waar ik zelf al een poosje lid van ben.”

Of hij na zijn pensionering bang is om in een zwart gat te vallen? “In het geheel niet. Ik woon sinds jaren naast de molen in Veessen en ben daar de (hobbymatige) windmolenaar. Ik zing in twee koren en mijn vrouw en ik gaan graag met de camper weg. Ik zal daarbij hopelijk wat tijd hebben om diverse geschiedkundige onderzoeken op te pakken.”

Over één onderwerp heeft Gerrit al een stevig raamwerk van tientallen pagina’s in concept gezet. “Ik ben jaren geleden voorzichtig begonnen om alle molens die ooit in de gemeente Hattem hebben gestaan, in kaart te brengen. Over Molen De Fortuin heb ik al eens een uitgebreid document geschreven, maar daar is het tot op heden bij gebleven.” Zou het ooit een boek kunnen worden? Gerrit Kouwenhoven: “Dat zou kunnen. Maar daarvoor zal ik dan nog wel vaak naar het archief moeten om extra onderzoek te doen en extra details te vergaren. Ik heb er nu al zin in. Want die passie voor geschiedenis raak ik nooit kwijt.”

Tekst en foto: Dennis Dekker.