Boek over geschiedenis Villapark Sweerts de Landas

EPE- Eigenlijk was het de bedoeling om er een artikel aan te wijden in de uitgave van Ampt Epe, maar tijdens het onderzoek bleek het interessant en genoeg te zijn voor een heel boek met de titel: ‘Een sieraad voor het dorp’ - Villapark Sweerts de Landas Epe’. In het boek wordt de geschiedenis verteld van het initiatief om een villawijk - gelegen aan de huidige Quickbornlaan, Willem Tellstraat, Weemeweg, Polweg, Lohuizerweg, Wildforstlaan, Heuvellaan en Bloemstraat - aan te leggen, met daartussen het slingerende K.C. van Neslaantje. 

De schrijver van het boek, Jan Paasman, Aline van Dam en Barry Bosch, beiden van Ampt Epe, en twee bestuursleden van de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen te Epe, Willem en Bart van Vemde, zitten om de tafel bij VanOuds. Het bestuur van de N.V. heeft Jan Paasman benaderd om de geschiedenis van de bouwmaatschappij uit te zoeken. “En dat is een beetje uit de hand gelopen”, grapt Bart. Bijna 1000 uur werkuren van Jan verder is het boek er. Hij vertelt: “In 1918 is er vanuit een particulier initiatief de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen te Epe opgericht. In de Maatschappij hadden vooral Eper ondernemers zitting. Zij wilden dat er in het westen van Epe een nette buurt zou ontstaan. De gemeente deed in die tijd zelf niet of nauwelijks aan ruimtelijke ordening. De Maatschappij was eigenlijk een soort projectontwikkelaar bij wie de schoonheid van de gemeente bovenaan stond”. Na de oprichting werden drie landschapsarchitecten gevraagd om een ontwerp te maken voor het hele gebied. Het ontwerp van K.C. van Nes uit Apeldoorn kwam daarbij als winnaar uit de bus. “Toen heeft het bestuur van de N.V. zoveel mogelijk percelen opgekocht inclusief enkele huizen en de schuren. De grond werd vervolgens opgedeeld in 40 bouwpercelen. Veel van die grond was in het bezit van plaatselijke ondernemers”, vertelt Jan, “Omdat het ontwerp van Van Nes ten doel had voor de inwoners aangename woningen in een mooie woonwijk te creëren heb ik voor het boek ook gezocht naar de ontwerpers en bouwers van de huizen en vooral de eerste bewoners.”

Sweerts de Landas

Het Villapark is vernoemd naar oud-burgemeester Sweerts de Landas. “Sweerts de Landas was commissaris van de NV en heeft veel betekend voor Epe in zijn 37 jaar als burgemeester. Hij heeft onder meer het erf van de Pol tegenover de RSG opgekocht voor de N.V. Daar stond een oude boerderij met schuur en heel veel grond.”

Het eerste huis dat gebouwd werd op een perceel van de N.V. Maatschappij tot Exploitatie van Bouwterreinen te Epe, was De Heuvel aan de Wildforstlaan 2/4. “In de periode rond 1932 werden de meeste huizen gebouwd. Later liep werd de verkoop van de percelen terug en werden de grotere percelen opgedeeld in kleinere stukken om ze verkoopbaarder te maken.” De woningontwerpen van de architecten moesten voor het bouw worden voorgelegd aan het bestuur van de N.V. Zij beoordeelden, als een soort welstandcommissie, de plannen. “En in het koopcontract stonden clausules zoals het verbod op schuttingen en het verbod op de vestiging van bedrijfjes. Die clausules zijn nog steeds in de koopcontacten van nu te vinden.” In 1925 is een groot deel van het gebied onder voorwaarden geschonken aan de gemeente. “Een van die voorwaarden was dat de plantsoenen altijd openbaar groen zouden blijven.”

NV blijft bestaan

In 1951 is de N.V. Maatschappij inactief geworden maar nog wel blijven bestaan. In 1998 had de gemeente Epe het idee om acht woningen te bouwen aan de Heuvellaan. Door de gemeente werd het bosperceel ook meegenomen in de plannen. “Maar daarbij gingen ze voorbij aan de voorwaarden van de schenking aan de gemeente”, zegt Bart. Daarop is de N.V. wakker geworden en zijn ze een juridische procedure gestart met als uitkomst dat de gemeente de woningen wel mocht bouwen maar er geen winst op mocht maken. De N.V. heeft daarvan de opbrengst gekregen.” Willem van Vemde vertelt: “Het is belangrijk dat de maatschappij blijft bestaan zodat bijvoorbeeld het K.C. van Neslaantje niet bebouwd kan worden.” 

Doel van het boek ‘Een sieraad voor het dorp’ is om mensen met andere ogen te laten kijken naar de wijk. “Om ze te attenderen op het werk van de architecten. Heel veel van de huizen zijn nu ook gemeentelijke monumenten geworden. ” Het boek zelf is gefinancierd door de Maatschappij en door Ampt Epe. Penningmeester Bosch vraagt leden van Ampt Epe om zich aan te melden voor een gratis exemplaar van het boek. “Reserveren kan door voor 14 maart een mailtje te sturen naar boekMEBE@ampt-epe.nl. Of een briefje te sturen naar de historische vereniging Ampt Epe, Postbus 72, 8160 AB, Epe. Graag met vermelding van naam en adres”, legt Aline uit. En degene die zich voor 14 maart aanmeldt als lid van Ampt Epe kan het boek nog reserveren. Voor andere belangstellenden komt het boek te koop in de boekhandel. Meer informatie volgt. Wie geïnteresseerd is in de geschiedenis van deze villawijk in Epe is de aanschaf van het boek een must!