Yad Vashem onderscheiding voor Eper domineespaar

EPE- Ds. Willem F.H. ter Braak en zijn vrouw Marta H. ter Braak-Derksen hebben postuum de Yad Vashem onderscheiding ‘Rechtvaardigen onder de Volkeren’ uitgereikt gekregen. 

Deze onderscheiding wordt uitgereikt aan niet-Joden die hun leven riskeerden om Joden te helpen. De dochters Heleen ter Braak en Joke Mes-ter Braak namen donderdag de oorkonde en de bijbehorende medaille in ontvangst uit handen van de Israëlische ambassadeur in Nederland, H.E. Modi Ephraim.

“In de Joodse traditie ben je pas vergeten als je naam niet meer wordt genoemd”, aldus David Simon, voorzitter van de Stichting van Yad Vashem Nederland tijdens de bijeenkomst in de Grote Kerk in Epe. Yad Vashem is een Holocaust herdenkingscentrum in Jeruzalem dat zich inzet voor het herdenken van het verleden en voor de redders van de Joden. “Yad Vashem betekent een gedenkteken en een naam, en is er voor allen die in de Tweede Wereldoorlog vermoord werden. De generatie die de Tweede Wereldoorlog mee maakte wordt steeds kleiner en dat maakt de noodzaak van vandaag groter.”

Geestelijk verzet

Het echtpaar Ter Braak woonde tijdens de Tweede Wereldoorlog, met hun drie kinderen - Heleen, Joke en de inmiddels overleden Ger - in de pastorie van de Grote Kerk aan de Stationsstraat. Oud-predikant van deze kerk, Bas Zitman, vertelde dat in een getuigenverslag is te lezen dat Willem ter Braak, ook wel Pim genoemd, zijn eigen inspanningen in de oorlog ‘een klein stukje in het geestelijk verzet van Epe’ noemde. Uit onderzoek van Willem Veldkamp is gebleken dat het domineesechtpaar veel onderduikers heeft geholpen door ze in huis te nemen. Een van hen was Jits van Straten. Hij logeerde enkele maanden bij het echtpaar onder het alias Piet Bakker, maar moest daar waarschijnlijk vertrekken omdat dochter Heleen terloops tegen een buurmeisje had opgemerkt ‘dat Pietje zich onder de tafel verborg’. Deze ‘Piet’ heeft de aanvraag voor de onderscheiding voor het echtpaar Ter Braak gedaan bij Yad Vashem. Zitman vertelde dat er een inval in de pastorie is geweest waarbij een onderduikster bij toeval werd ontdekt. “Het is een klein wonder dat het echtpaar Ter Braak niet is opgepakt.” Jits van Straten noemt het dan ook: “ongelofelijk dat ze ondanks een eerdere inval de moed hadden om onderduikers onder te brengen.” Maar ze waren zeker niet alleen betrokken bij onderduikers. “Ze waren er voor anderen ondanks het gevaar”, aldus Zitman. “In de kerkdiensten uitte mijn man veel kritiek op het wegvoeren van de joden”, zo is in een verslag van zijn vrouw te lezen. En ook stelde de dominee na de Kristallnacht in november 1938 al een protesttelegram samen voor minister Colijn waarin onder meer te lezen stond dat Nederland zich niet moest onttrekken aan de naastenliefde en de grenzen open moest zetten. De dochters Heleen en Joke zijn trots op hun ouders: “We zijn trots dat we vandaag de onderscheiding voor mijn ouders in ontvangst mogen nemen.” Heleen gaf namens Joke aan dat zij zich het voorval met Pietje niet herinnerde. “Het kan dat ik aan een buurmeisje heb verteld dat Pietje onder tafel zat. Het is een voorrecht om hem nu in leven te leren kennen!” En dat is mede te danken aan de inspanningen van haar ouders.